Süt Etiketinde Kural Değişti: Kimi, Neyi, Nasıl Etkiliyor?

Ürün etiketleri, paketlenmiş veya şişelenmiş ürünlerin üzerinde yer alan, ürünün içeriğinden alerjen uyarılarına, paketleme standartlarından üretici bilgilerine kadar birçok detayın yer aldığı bilgilendirme içerikleridir. Paket üzerinde birkaç satırlık yer kaplasa da arkasında teknik mühendislik çalışmalarını, laboratuvar analizlerini, bileşen listelerinin detaylı açıklamalarını, veteriner raporlarını ve daha birçok regülasyonel çalışmayı barındırıyor.

16 Eylül 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği ile bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişiklikler süt üreticisinden son tüketiciye kadar sürecin neredeyse tüm paydaşlarını etkileyen, hatta tarımsal bazda etkileri de olacak birçok güncellemeyi içeriyor. Bu yazıda geçtiğimiz günlerde yayımlanan bu tebliğ değişikliğinin kime nasıl etki edeceğine, ne gibi sonuçları olacağına değineceğim.

Yağın Sınırları Çizildi

Değişikliğin en çok göze çarpan maddesi kuşkusuz, sütlerdeki yağ sınıflarının standartlaştırılması oldu. İçme sütlerinde önceden “tam yağlı, yarım yağlı ve yağsız” olarak sınıflandırılan ancak bir standarda sahip olmayan yağ oranları, artık 4 sınıfta listelenecek: Tam yağlı süt, yağlı süt, yarım yağlı süt ve yağsız süt olarak tanımlanacak.

Sütlerdeki yağ oranı, sütün diğer tüm özellikleri gibi çiftliklerin kendi emeği ile şekillenen bir değerdir. Yani çiftlikteki hayvanların yağ ve protein oranı ırk, laktasyon dönemi, rasyon ve mevsime göre değişir. Yeni düzenlemenin çiftliklere getirmesi beklenen en büyük avantajı ise kaliteli ürün üreten çiftliklerin hak ettiği emeğin karşılığını daha net alabilecek olmalarıdır. Etiketlemenin kalite farkını daha görünür kılıyor olması Ulusal Süt Konseyi’nin fiyatlandırmalarında bunu dikkate alma beklentisini artırıyor. Bilindiği gibi TÜSEDAD’ın hesapladığı üretim maliyeti ile USK’nin fiyat politikaları arasındaki fark halen sürüyor.

Şekerde Önemli Değişiklik

Tebliğdeki bir diğer önemli değişiklik ise şeker konusunda oldu. İçme sütü için ilave şeker %5, toplam şeker ise %9,5 ile sınırlandırıldı. Ayrıca nişasta bazlı şeker (glukoz-fruktoz şurubu) tamamen yasaklanırken, sadece beyaz şeker (yarı beyaz, beyaz ve ekstra beyaz şeker) kullanımına izin veriliyor. Bu da şeker pancarı üretimini olumlu yönde etkileyecek bir unsur olarak karşımıza çıkıyor. Bu değişikliğin, üretimi kotaya bağlı olan şeker pancarına yönelik kota esnetme taleplerini artırması bekleniyor.

Her Şey Daha Şeffaf

“Doğal” ibaresinin belirli bir şarta bağlanması da düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri. Bu değişikliğe göre “doğal” ibaresi sadece endüstriyel işlem görmemiş ve bileşimi değiştirilmemiş “tam yağlı” ve “yağlı” sütlerde kullanılabilecek. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış sütlerde de “doğal” ibaresi kullanılamayacak.

Çeşnili sütlerde en az %1 çeşni maddesi zorunluluğu ve yapay aroma vericilerin yasaklanıp sadece doğal aroma vericilere izin verilmesi de tebliğ değişikliğinde öne çıkan diğer maddeler. Manda sütünün minimum protein oranının %5,5’ten %4’e düşürülmesi de tebliğdeki önemli değişikliklerden biri. Bu da Anadolu mandası yetiştiricisinin sütünü gerçek bileşimiyle tanıyan anlamlı bir adım. İlgili değişikliklerin ve düzenlemelerin yapılması için sanayici ve üreticilere verilen son uyum tarihi ise 31 Mart 2027.

Yeni Tebliğ Ne Getiriyor?

Bu değişikliğin temel hedefi, gıda güvenilirliği, tüketicinin yanıltılmaması ve haksız rekabetin önlenmesi olarak belirtiliyor. Bunların yanı sıra, açıklamalarda belirtilmese de tüm bu değişikliklerin etiketleme, regülasyonel konular, ithalat ve ihracat noktasında ise önemli bir yere temas ettiğini de belirtmek gerek. Yeni kurallarla beraber içme sütü konusunda Avrupa standartlarına oldukça yakın bir seviye görünüyor. Bu da ihracat konusunda üreticinin ve sanayicinin elini oldukça kolaylaştıracak bir unsur. İthalatı ve ihracatı en zor olan ürünlerden biri olan süt ürünlerinde bu standartları yakalamak hem ciddi bir vakit kazandıracak hem de üretici ve sanayici için önemli bir gelir kapısını daha aralayacak.

Yeni düzenleme ile kaliteli ürün üreten çiftçinin emeğinin görünür olması, hem üretici hem tüketici için daha sağlıklı bir ürün anlayışının benimsenmesi, global pazarlarla uyum ve rekabet gücünün artması bekleniyor. İlgili düzenlemelerin, sektörün diğer paydaşları tarafından da benimsenip daha doğru ve kalıcı çözümlerle sektörü çok daha ileri taşıması en büyük temennimiz.

Buket Güven

Gıda Mühendisi

Notlar ve Kaynak:
İçme sütleri yağ miktarları açısından EK-2’ye göre sınıflandırılır ve temel görüş alanında ürün sınıfı tam yağlı süt, yağlı süt, yarım yağlı süt ve yağsız süt olarak belirtilir. Ayrıca tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız içme sütlerinin süt yağı miktarı etikette temel görüş alanında bildirilir ancak içme sütlerinde yağlılık bildirimi yapılırken tam yağlı, yağlı, yarım yağlı içme sütlerinin süt yağı miktarı “en az % … yağlı”, yağsız içme sütlerinde “en çok % … yağlı” olarak verilebilir.”

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/09/20260916-7.htm